Jeżeli chce się czegoś nauczyć, zawsze trzeba poświęcić temu sporo pracy i czasu. Najlepsza i najszybsza droga, to znaleźć dobrego nauczyciela. Oto najważniejsi nasi nauczyciele, od których poznaliśmy (i poznajemy nadal) tradycyjną muzykę, a także wiele innych wartościowych rzeczy, które wykraczają poza rytm, melodię, teksty pieśni...

• Jan Gaca

Skrzypek z Przystałowic Małych koło Przysuchy (Radomskie) - oberków uczył się od swojego starszego brata, Piotra Gacy, dla którego przez wiele lat był bębnistą. Do niedawna jeszcze grywał na lokalnych weselach - w tzw. "mikroregionie Kajoków" tradycja taneczna jest bardzo silna, do dziś budzi tam wielkie emocje. Jan Gaca uwielbia muzykę i może grać godzinami, ogrywając stare melodie na wiele sposobów. Jest prawdziwym mistrzem i każdy, kto go spotyka, zostaje zafascynowany. Pan Jan ma więc coraz więcej uczniów, którzy odwiedzają go w Przystałowicach lub zapraszają na pograjki w różne miejsca w Polsce. Często towarzyszy mu jego stryjeczny brat - Stefan Gaca - rewelacyjny bębnista i tancerz. Obaj panowie sa dla nas nauczycielami i staramy się od nich przejąć jak najwięcej z lokalnego stylu muzykowania i tańczenia. Kroczymy ta ścieżką od kilku lat wraz z przyjaciółmi z Podróżniczego Kolektywu Skrzypcowego.

• Józef Tomczyk

Urodzony w 1940 r. w Mroczkach Wielkich. Obecnie mieszka w Mroczkach Małych- wsi do której bez dopytywania miejscowych trudno trafić. "Gdzieś" na granicy województw łódzkiego i wielkopolskiego, w podobnej odległości od Sieradza co od Kalisza.. Pan Józef przeszedł już wylew, jednak styl jego gry jeszcze dzisiaj daje posmak dawniejszego kunsztu. Oryginalny, nieco zawadiacki, nieco tajemniczy- z pewnością odróżnia jego grę od gry kolegów z okolicy. Zwycięzca wielu konkursów i przeglądów. Chętnie też uczy...

• Maria Bienias

Znamy sie z lubelskiego festiwalu Fundacji "Muzyka Kresów" - "Najstarsze Pieśni Europy". Maria Bienias z Woli Koryckiej (powiat garwoliński) jest znakomitą śpiewaczką i znawczynią lokalnej tradycji - to, co za jej życia nie funkcjonowało już w jej otoczeniu, zna i pamięta doskonale z opowieści swojej mamy i babci. Można się więc nauczyć od niej wielu pieśni z obrzędów dorocznych i rodzinnych oraz pieśni lirycznych i religijnych. Pani Maria zna także repertuar dawniej śpiewany tylko przez mężczyzn - np. wielkanocne kolędy życzące. Jest też jedną z ostatnich w okolicy osób, które prowadzą czuwanie przy zmarłym i wygłaszają mowy pogrzebowe. Oprócz pieśni można od pani Marii usłyszeć wiele o dawnym życiu na wsi, o leczeniu ziołami, poznać miejscowe legendy, a także nauczyć sie rękodzieła i np. kiszenia ogórków! Prowadzi we wsi zespół i jest autorką kilku przedstawień obrzędowych.
Jako osoba otwarta i ciekawa świata, Maria Bienias zawsze bierze udział we wszystkich ważnych wydarzeniach lokalnych: prowadzi pogadanki o tradycji w okolicznych szkołach, organizuje "wycieczki do świętych miejsc", reprezentuje Wolę Korycką i powiat garwolinski na wszelkich festiwalach i przeglądach folklorystycznych. Wielokrotnie nagradzana za śpiewy i nagrywana przez Polskie Radio i naukowców z różnych stron, ma świadomość dużej wartości swojej wiedzy - dlatego bardzo chętnie dzieli się nią z innymi i bardzo często odwiedzają ją zainteresowani tradycją goście.Zawsze pogodna i bezpośrednia, bez żadnych kompleksów posługująca się na codzień gwarą i ubierająca się "po wiejsku" - jest dobrą nauczycielką. Jeżdżę do niej od 2003 roku.

• Hanna Koropnyczenko

Pierwsza moja nauczycielka śpiewu ukraińskiego - etnomuzykolog z Kijowa, dawniej śpiewała w zespole "Drewo", obecnie pracuje w kijowskim Konserwatorium. Jest ekspertem od pieśni z Kijowszczyzny, jednak zawsze namawiała nas, abyśmy zajmowali się więcej polską tradycją, np. jej ulubionymi pieśniami kurpiowskimi. Jej bezpośredni i rzeczowy styl nauczania łączy doskonale stronę techniczną i emocjonalną tradycyjnego śpiewu, wydobywa najlepsze właściwości każdego ucznia i pomaga mu wejrzeć w dawny świat, w którym śpiew ten się narodził. Niewątpliwie Hanka Koropnyczenko potrafi przekazywać to, czego nauczyła się od starszych ludzi z ukraińskich wsi - piękną muzykę i otwarte serce.

• Swietłana Własowa

Etnomuzykolog z Moskwy. Śpiewała w słynnym zespole Jekateriny Dorochowej "Narodnyj Prazdnik", obecnie działa w grupach "Russkaja Muzyka", "Kozaczyj Krug" i "Romoda". Specjalizuje się w tradycji południowej Rosji (głównie z obłasti biełgorodskiej i charkowskiej). Na prowadzonych przez nią warsztatach można nauczyć się rzetelnej, profesjonalnej pracy z pieśniami tradycyjnymi - Swieta Własowa ma olbrzymie doświadczenie! W jej życiu ta muzyka dominuje - jest prawdziwą pasją, którą można rozwijać i dzielić się nia z innymi. Profesjonalnie. Naprawdę wysoki poziom.

• Natalia i Oleksandr Tereszczenko

Obecnie są czołowymi specjalistamitradycyjnej ludowej kultury muzycznej Centralnej Ukrainy, zwłaszcza przedstepowych i stepowych ziem Prawobrzeża Dniepru. Oboje są absolwentami Sankt-Petersburskiego Państwowego Konserwatorium im. M.A. Rymskiego-Korsakowa (kierunek: muzykoznawstwo, specjalizacja: folklorystyka muzyczna). Natalia Tereszczenko od 1990 r. pracuje w Kirowogradzkiej Szkole Muzycznej II Stopnia. Wykłada 'folklor muzyczny' i 'światową literaturę muzyczną'. Dzisiaj pod jej kierunkiem uczniowie wydziału teoretycznego szkoły opanowują podstawy ludowego śpiewu, uczą się też miejscowej tradycji pieśniowej. Oleksandr Tereszczenko od 1995 zajmuje stanowisko zawiadującego działem folkloru muzycznego Kirowogradzkiego Miejskiego Muzeum Kultury Muzycznej im. K. Szymanowskiego. Od 2003 r. jest asystentem na katedrze folklorystyki muzycznej Narodowej Akademii Muzyczna Ukrainy im. P.I. Czajkowskiego.
Od 1992r. państwo Tereszczenko regularnie wyjeżdżają na ekspedycje folklorystyczne do licznych miejsc w Kirowogradzkiej Obłasti i do niektórych rejonów Czerkawszczyzny i Winniczczyzny, zapisując i systematycznie badając tradycyjną kulturę muzyczną regionu. Byli osnową i liderami zespołu folklorystycznego >>Hiłka<<, który specjalizował się w profesjonalnym odtworzeniu autentycznej wokalnej muzyki Ukraińców, przede wszystkim jej archaicznych odcieni. W tym składzie nagrali w Warszawie kasetę i płytę Cd "Pieśni ukraińskich stepów" (1994, 1996), na podstawie własnych materiałów terenowych. Są twórcami i liderami dużego kulturalno-artystycznego projektu >>Dykie Pole<<, z którym pośród innych akcji, brali udział w II Międzynarodowym Festiwalu "Krajna Mrij" (Kijów, 2005), festiwalach "Kijowska Ruś" (2004, 2005), festiwalu "Roztoki" (Iwanofrankowsk,2005). Prowadzą aktywną koncertową i oświatową działalność, popularyzując muzyczny folklor Kirowogradczyzny w twórczych spotkaniach, a także w programach radiowych i telewizyjnych.

• Przejęsławianki

Na Dolnym Śląsku wiele jest miejscowości zasiedlonych po II Wojnie Światowej przez ludność napływową w wyniku reemigracji, przesiedleń i innego rodzaju migracji. Stąd charakterystyczna różnorodność kulturowa i splot tradycji, pochodzących często z odległych od siebie regionów. Rodzina pani Michaliny i innych pań wchodzących w skład zespołu wyemigrowała z przyczyn ekonomicznych z Wołynia (wieś Kolonia Śląska pod Włodzimierzem) w 1890 roku do Bośni. W 1932 roku na świat przyszła pani Michalina i cała rodzina przeniosła się do Slawonii (pod Osijek). W 1946 roku powrócili do Polski i osiedlili się w Przejęsławiu. Przejęsław (powiat Bolesławiecki, gmina Osiecznica) jest przykładem szczególnie interesującym o tyle, że przywieziona tam tradycja wokalna już wcześniej podlegała procesom akulturacji. W wyniku dyfuzji elementów charakterystycznych dla muzyki bałkańskiej, głównie w warstwie melodycznej, powstał jednolity, endemiczny styl kształtowany na równi przez starannie kultywowane na emigracji tradycje polskie, jak i otaczającą rzeczywistość kulturową.
Zespół "Przejęsławianki" powstał w 1974r. W 1985 roku pani Michalina Mrozik, liderka zespołu, zajęła w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą I miejsce i zdobyła Złotą Basztę. Dziesięć lat później razem z wnuczką Marzeną Mrozik zajęła III miejsce, a wraz z całym zespołem II. Kilka lat temu zespół zawiesił działalność.
W aspekcie językowym, tekstowym i funkcjonalnym, pieśni z Przejęsławia doskonale wpisują się w krajobraz muzyczny Polski. Występujące tu gatunki, tematy i motywy mają swoje odpowiedniki w szeroko pojętym dialogu wewnątrzkulturowym. Wzbogacone o specyficzne cechy przejęte z wzorów bałkańskich i zaadaptowane do własnej tradycji - takie jak rytm, ozdobniki, nierzadko wprowadzone elementy wielogłosowości lub zapożyczone całe linie melodyczne - pieśni te uwodzą swoim urokiem i niepowtarzalnością.

• Fundacja Muzyka Kresów - Monika Mamińska i Jan Bernad

Prowadzą w Lublinie Fundację "Muzyka Kresów", która od 1992 r., wzorem specjalistów ze wschodnich krajów ościennych, zajmuje się w Polsce dawną muzyką wiejską, koncentrując się na zagadnieniu praktycznego przejmowania tradycji śpiewu. Od lat niektórzy członkowie CeMTu biorą udział w licznych projektach Fundacji: warsztatach, koncertach, konferencjach, ekspedycjach badawczych, organizacji festiwali i w nagrywaniu płyt. Spotkanie Moniki Mamińskiej i Jana Bernada było dla niektórych z nas pierwszym bodźcem i inspiracją - pokazali, jak odkryć bogactwo tradycji poprzez bezpośrednie doświadczenie.

powrót do góry...